Plein18 – terugblik op de presentaties

In een eerste reactie op de presentaties van Plein18 zei Ralph Brodrück, de geestelijk vader van de thematiek in de workshops, dat hij vooral aan ‘poëzie’ dacht bij alles wat had gezien en gehoord. Misschien is een poëtische verslaglegging wel de beste manier om iets over de workshops aan anderen over te brengen, waren ongeveer zijn woorden.

Plein18 borduurde voort op het centrale thema van Plein17: Proprioceptie, ruimtegevoel en zelfwaarneming in de ruimte. In Plein18 werd die zelfwaarneming nadrukkelijker gekoppeld aan de ruimtelijke omgeving. Vanuit de stelling dat ieder mens zichzelf in een omgeving gewaar wordt, speelden de drie workshops van Plein18 zich op drie locaties af waar verschillende ruimtelijke condities golden. Eén workshop vond plaats op een tweemaster op de Waddenzee. Hier gold dat werd gespeeld met de stabiliteit van de ondergrond. Het vasteland werd letterlijk verlaten voor een aantal dagen leven op een deinende boot. Een andere workshop vertrok naar Tromso in Noorwegen, gelegen boven de poolcirkel, om daar de donkerte van het leven zonder zonlicht mee te maken. Lange wandeltochten door besneeuwde vlakten in een schemerige wereld stellen het ruimtegevoel en de waarneming op de proef. De derde workshop richtte zich op beleving en lichamelijke gewaarwording van bijzondere interieure ruimtes in Arnhem.

De presentaties van de drie workshops waren heel verschillend en weerspiegelden op hun eigen manier hoe de workshops waren verlopen. De groep studenten die op de Waddenzee hadden gezeild, transformeerden het auditorium tijdens hun presentatie in een performatieve ruimte waarin feitelijke gegevens over de zeiltocht, kaarten, beelden, voorgelezen persoonlijke ervaringen en beschrijvingen, de traagheid van de boot op de weidsheid van het Wad navoelbaar maakten.
Bij de video’s van de groep uit Tromso was goed zichtbaar dat de ruige natuur, de ligging van de stad tussen bergen en water, de sneeuw en het ijs, de condities van het licht gedurende de dag, het prachtige noorderlicht ’s nachts en de gemeenschappelijke (yoga-)oefeningen die het groepsgevoel versterkten, allemaal onderdelen waren van de ‘andere’ omgeving.
De derde groep had in een ander lokaal een ruimtelijke installatie gemaakt die aanvankelijk alleen door geluidsfragmenten bij de bezoekers een sferisch beeld opriepen van de ruimte waarin de geluidsfragmenten waren opgenomen. Ook werd onderzocht hoe luisteren als een vorm van way-finding kan werken.

Ralph Brodrück las als onderdeel van zijn eerste reactie ook enkele van zijn eigen waarnemingen en aantekeningen voor. Hieruit bleek ook de tastende en persoonlijke manier waarop ieder van dergelijke lijfelijke ervaringen en gewaarwordingen verslag probeert te doen.
Aan die verslaglegging wordt de komende tijd nog op twee manier verder gewerkt. Eén traject is het maken van een publicatie waarin de workshops worden toegelicht en een indruk wordt gegeven van de rijkdom van ervaringen die het heeft opgeleverd, zowel bij studenten als bij de begeleidende de docenten. Die publicatie zal ook veel beelden bevatten (die in deze post nog ontbreken…) 
Het tweede traject is de eerste stap in een meerjarig onderzoek naar een vocabulair om over dergelijke ervaringen te spreken en dit mede-deelbaar te maken. De inzichten die Ralph Brodrück bij zijn promotieonderzoek aan de TU Eindhoven naar dit onderwerp opdoet, zal de masteropleiding Architectuur de komende jaren graag blijven testen. Het zijn prikkelende ontmoetingen op het grensgebied van de persoonlijke poëzie en het ‘verifieerbare’ onderzoeksdiscours.

Summerschool 2017 Strasbourg | de video’s

Van 8 tot en met 12 juli 2017 vond de vijfde editie van de Summerschool plaats. Dit keer hadden de INSA en ENSAS in Straatsburg de handen ineen geslagen om een workshop op te zetten rond het thema Rheinliebe / Rhin mon amour. Samen met studenten van de architectuuropleidingen van de Fachhochschule Konstanz en ArtEZ Academie van Bouwkunst werden gemixte groepen samengesteld. Om het centrale thema uit te werken, kon iedere groep een eigen locatie aan de Rijn uit zoeken (ook in de oude havenbekkens van Straatsburg) en iedere groep mocht de uiting van de liefde voor de Rijn zelf concreet maken. Het eindproduct was wel voorgeschreven: iedere groep moest een korte film maken.

De gekozen thematiek hield ook verband met de transities die het havengebied van Straatsburg doormaakt. Een groot deel van de havenactiviteiten worden verplaatst naar nieuwe havenbekkens verderop in de Rijn. De vrijgekomen gebieden worden herontwikkeld zoals dat in veel havensteden aan de hand is. De relatie met de Rijn heeft in Straatsburg nog een extra component doordat aan de overzijde Duitsland ligt. Straatsburg en Kehl werken aan goede verbindingen; een symbolische geste is de vriendschapsburg voor voetgangers en fietsers die beide steden verbindt. In aanvulling op deze brug is inmiddels ook een lightrailbrug gebouwd, waardoor het openbaar vervoer beide steden op elkaar aansluit. Het havengebied van Straatsburg zal de komende jaren stap voor stap op de stad worden aangesloten. De havenstructuur blijft daarbij bewaard en de aanwezigheid van de Rijn is daarmee onmiskenbaar.

Om de studenten een voorbeeld te laten zien van een crossover / internationaal ruimtelijk ontwikkelingsproject werd een bezoek gebracht aan IBA Basel. Na een lezing over de geschiedens van dit langjarige project en de huidige stand van zaken ging een fietstocht door Basel, langs de oevers van de Rijn en eindigde de tocht met een zwempartij in de Rijn. (Een mooie formule werd daar gebruikt. Vanwege de sterke stroming waren er waterdichte zakken waar je je spullen in kon doen en als je dan ging zwemmen nam je je spullen een eind mee over het water. Bij de aanlandplaats kon je je dan weer omkleden. Het kostte natuurlijk wel even tijd om weer op de plek van vertrek terug te komen.)

Hieronder de video’s die door de studenten zijn gemaakt.

 

 

 

 

 


Tijdens de fietstocht door Basel, 9 juli 2017